Kasım 2015

Özet ve Değerlendirme

Kasım’da Sİİ düşmüştür; ......’den .......’e. Savunma ve güvenlik bürokrasisi Suriye kötü dış politikanın ürünleriyle PKK karşısında siyasi sistemi korusa da bu, siyaset kurumunun işlevsizleşmesini önleyememekte, sürdürülemezdir. Daha ay dolmadan, Suriye kötü dış politika maliyetleri belirmiştir. Siyaset kurumu en temel-kritik tercihlerini kararlaştırmada seçmene dayanmak zorundadır. Böyle olmakla birlikte seçmen tercihlerinin hayata geçirilmesi, politik düzgün kararlara dönüştürülmesi, halen, ağır problemlidir.

Temel Meşruiyet ve Yönetim Normlarının Kararlılığı” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebepleri; nasıl yürütüldüğünden bağımsız, milletvekili seçimlerinin; net, tek başına ve Cumhurbaşkanı-devlet iktidarıyla uyumlu siyasi netice üretmesi, yüksek katılımdır. Olumsuz gelişmelerde; iktidar yanlısı yargılama düzeninin açıkça işletilmesi, iktidar söylem ve uygulamalarının hukuku askıya almakta sınır tanımaz hale gelmesidir. Siyasi iktidar, hukuku tanımama halini içten başka küresel denkleme dönük hale de getirmektedir.

 

“Parlamento Desteği ve Yapısı” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi 01.Kasım.2015 milletvekili genel seçimleridir. Seçimlerde tek başına iktidar üretimiyle Cumhurbaşkanıyla uyumlu siyasi manzara ve yönetim bakımından ederi ortadadır. Parlamento dağılımı tek başına Anayasa değişiklik menzilinden uzak, pozitif gelişmedendir.

 

“Hükümet Kurlum ve İşleyiş” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi tek başına Hükümet teşkili, buna yönelik tam disiplinli-bütünlüklü siyasi çoğunluk, ayrıca Cumhurbaşkanıyla ve atanmış/seçilmiş yargı ve bürokrasiyle uyum ve politik devamlılıktır.

 

“Siyasa Uygulama ve Yönetişim” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi; açık farkla kazanılan seçimlerle teyit edildiği üzere halkın geniş desteğidir.   Ak Parti, saik ve şartları bir yana zor şartlarda siyasi çoğunluk üretmeyi yine başarmıştır. Halkın geniş desteğini alarak üretilen siyasi güç, düzenleme ve kararlaştırmalara eşitsizlik/kuvvet kullanımı/el koyma/fiyat serbestisini kaldırma olarak yansımaktadır.

 

“Kurumlarla İlişkiler” alt sektör indeksi yükselmiştir. Cumhurbaşkanı-Kabine uyumu bir yana yargının Kabine beklentisiyle tam uyumlu işleyişi, özgürlüklerin askıya alınması bir yana alt sektörde kurumlar arası uyumu destekleyicidir. Kabine-Askerî Bürokrasi uyumu yüksektir.

 

“Dış Politik Aktörlerle İlişkiler” alt sektör indeksi sert ölçüde düşmüştür. Rusya ile Suriye sınırında düşürülen uçak krizi, ABD’nin ölçülü-temkinli askerî desteği izlenmiştir. Türkiye izlediği Suriye kötü politikasıyla küresel fay hatlarını tetikleme sınırındadır. Bununla birlikte Türkiye, NATO’nun Rusya karşısında Kuzey Doğu kanadının simetriği olarak Güney Doğu kanat konuşlanmasını askerî düzeyde netleştirmiştir. Pentagon’da Dunford ekolü, TSK’dan gerekli desteği üretmiş haldedir.    

 

“Bürokratik Kapasite ve Tam Kullanımı” alt sektör indeksi aynı kalmıştır. Olumlu gelişmeler arasında; Rusya’nın hava saha ve karasu ihlallerinin ölçülü biçimde cevaplanması, Doğu Akdeniz’de temel savunma ittifakının aktive edilebilmesidir. Askerî bürokrasinin diplomatik bürokrasideki işlev açıklarını kapattığı eklenmelidir. Yargı bürokrasisinde çöküş ivme kazanmaktadır.

 

“Siyasi Şiddet” alt sektör indeksi düşmüştür. Başlıca sebebi il-ilçe merkezlerinde PKK/YDG-H eylemleri, yol açtığı kayıplardır. Rusya sınır ihlalleri Suriye ve Irak sınırını, Doğu Akdeniz’de hacimli şiddet potansiyelini hareketlendirmiştir.

 

“Ekonomik İstikrar Faktörleri” alt sektör indeksi düşmüştür. Başlıca sebebi Rusya’ya ihracatımızın, turizm gelirlerimizin ve bağlı tarım gelirlerimizin yaptırıma tabi tutulmasıdır. Ek olarak enerji tedariklerimiz riske girmiş haldedir. Yitirilen ihracat, zaten bozuk döviz dengesinden dolayı ekonominin raydan çıkışını tetikleyebilecek potansiyeldedir. Ekonomi bürokrasisi, içinde bulunulan makroekonomik ortamı tanımlama ve politikaya bağlamada arızalıdır.

Kasım’da siyasi istikrar düşmüştür. Dış politik etkileşim, önceden, siyasi şiddeti baskılamaktaydı. Rusya ile gelinen nokta, siyasi şiddet, ekonomi, kurumlar arası ilişkiler ve temel meşruiyeti de baskılayıcıdır. Siyasi sistem, kısa sürede, bütüncül etkileri olan etkileşime girmiştir. Rusya ile yeni süreç, siyasi sistem temel zayıflıklarını görünür kılmıştır. Siyaset kurumunun çözüm üretme yeteneklerinde düşüş, yerindeliği bir yana paralel devletle mücadele ve Suriye’de operatif uygulamalarla maskelenmekteydi. Seçmen, korkularıyla krizi ötelemiş, siyaset kurumu, umudun ve çözümün değil, kuvvet politikasının rakipleri alt etme zeminine dönüşmüştür.

Türk siyasi sisteminin çökme sınırında siyaset kurumu, eli kirli ve eli kanlı olanların meşruiyet üreterek iktidar sahibi olması, hukukun askıya alınmasının, demokrasinin umursanmamasının, hesap sorulabilir-denetlenebilir-dengelenebilir iktidardan uzaklaşma maliyetleri, hızlıca ortaya çıkmaktadır. Siyasi sistemde savrulma ve sürüklenme genişlemiş, sivil toplumu da kavrar hale gelmiştir. Milli egemenlik ve devletlilik, kamu kudret ve kamu düzeni, yaşanan meşruiyet tahribi ardından kayma-yer değiştirme sınırındadır. Medeni ve devletli olmanın düzenli-kaideli vasıfları, tahrip edilmektedir. Sivil toplum, tercihiyle desteklediği yoz siyasetin tahribini kendisine bulaştırmıştır. Bulaşma, en uç noktadan, savaş tehdidiyle gelen küresel güç üstünden görünürlük kazanmıştır.