Fovea Oberaza Nedir ?

 

 

Finans piyasaları bakımından siyasi analiz ve risk ölçümleri menkul kıymet fiyatlamalarında temel parametrelerdendir. Kimi ülkelerin en hayati ya da hacimli finans enstrümanları söz konusu siyasi risk ölçümleriyle fiyatlanmaktadır. Ölçüm esasları yanında açıklama zamanları da kimi aksaklıklara hatta ağır bozukluklara yol açmaktadır.

Ülkemiz bakımından siyasi risk ya da istikrar ölçümleri, tarafsızlık bakımından yetersiz, siyasi süreçten ziyadesiyle kopuk yapılabilmektedir. Ölçümler, 50- 60 yıllık dönemde bakıldığında başarılı da değildir. Darbe, muhtıra, ekonomik kriz, siyasi şiddet iklimi, v.b. geniş ya da dar kapsamlı hangi düzey ve bahiste bakılırsa bakılsın Türkiye için ikaz edici materyale pek rastlanmamıştır. Bu tür ikaz halinde isabeti ya da kapsamının doğruluğu nadirdir.

Siyasi sürecin oluşumu bir yana yaşanması-nakli ve değerlendirilmesi büyük ölçüde medya güdümündedir. Siyasi sürecin sahici ya da kendince ederini; “halk”, girişimci ya da hissedar, hangi kesimden olursa olsun bağımsızca belirleyememektedir. Siyasi sürecin yaratıcısı ile onun ederini belirleyen farklılaşmaktadır. Felsefi maraza bir yana finans piyasaları bakımından “bedel” tayini ödeyenle belirleyen bakımından farklılaşmaktadır. Medyanın çeşitli sebepten sağlıksız ayrımlanmış yapısı da siyasi süreci sahicileştirmeyi imkânsız kılmaktadır. Kısaca siyasi sürecin sahici ederini belirleme esaslarını yeniden değerlendirmek ve gereğini yapmak şarttır. Buna sahicileştirme işlevi diyelim.

Güncel problem, ölçüm yapan az sayıda yurt dışı kaynaklı oluşumun açıklama zamanlamalarıdır: Siyasi süreç yaşandıktan sonra yapılan değerlendirme günümüz finans ve diğer yaşam sahalarında makul bir yaklaşım değildir. Siyasi istikrar-risk ölçümünü yapan uluslararası kuruluşların gecikmeleri ne akla ne hayatın akışına uygun değildir. Zaman farkının mantıklı izahı yoktur. Bu zaman aralığının değil daraltılması, kaldırılması, belli (siyasi) sektörde aşikar hale gelmiş hususlarda öne geçilmesi gerekmektedir. İster disiplin ister ağ toplumu yaklaşımları olsun, etkinleşmesi gereken siyasi sürecin ederini belirlemenin objektifleştirilmesi-pozisyonu olan medyadan bağımsızlaştırılması ve zaman aralığının kaldırılmasıdır. Buna öne geçirme işlevi diyelim.

İki husus önemlidir: Siyasi sistemi 200’lük bir uluslararası siyasi sistem destesinden çıkartmak. Kısaca modelin Türk siyasi sisteminin “tarihi-coğrafi-spesifik” özelliklerini sadece içermesi değil öne geçirmesi şarttır. İkincisi “etkinlik kazanmış gerçeklik” olarak özetleyebileceğimiz farklılaşmadır.

Kısaca fovea oberaza;

  • Önceden açıklanmış yazılı statüye bağlılık,
  • Akademik denetime (anında) tabi olma,
  • Test edilmiş modele dayalılık, v.d. hususlar bir yana
  • Sahicileştirme,
  • Öne geçirme,
  • Algı hassasiyetini artırma bakımından avantaj sahibidir.