Eylül 2014

Eylül’de Sİİ yükselmiştir; …….’den …….’e. “Siyasi Şiddet” ve “Ekonomik İstikrar Faktörleri” hariç tüm alt sektörler yükselmiştir. Hükümet’in teşkil ve başlangıcı olumlu seyirde, güvenoyu pürüzsüzdür. İktidar meşruiyet-rıza üretiminde ve işlevsellikte olumlu işaret vermektedir. Türk siyasi sistemi, 62. Hükümet’le birlikte içeride sarsıntısız dışarıda hafif sarsıntılı politik düzeltme eşiğindedir.

“Temel Meşruiyet ve Yönetim Normlarının Kararlılığı” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebepleri; milli devlet parametresinde düzelme gayretleri, BMGK kararı ile Türkiye’ye “politik düzeltme” dikte edilmesi, bunun, kısmen-başlangıç şeklinde karşılık bulmasıdır. Hükümet; ortaöğrenimde türbanı serbest bırakan düzenlemeyi sadece temel siyaseti gereği devreye almamıştır. Düzenleme; Doğu, G. Doğuda şartların zorunlu kılmasıyla ancak devreye alınmıştır.

“Parlamento Desteği ve Yapısı” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi Kabine’ye güvenoyu, torba yasa tekniğinin kaldırılacağı taahhüdü, Kabine’ce beklenen torba kanunun çıkarılmasıdır.

“Hükümet Kurulum ve İşleyiş” alt sektör indeksi yükselmiştir. Hükümet teşkili makul, güvenoyunu pürüzsüz almıştır. 62. Hükümet, ülkeyi sıkıntıya sokan makro siyasi tutumda politik düzeltmeler konusunda yatkın ve gayretli görünmektedir.

Siyasa Uygulama ve Yönetişim” alt sektör indeksi yükselmiştir. Eylül’de siyasi iktidar, bol, güçlü, çeşitli sahada olumlu mesaj düzenine geçebilmiştir. Bunların bir kısmi “politik düzeltme” ikliminin ürünü, bazısı Ak Parti kurumsal-makul aklının geri gelme işaretidir. Davutoğlu’nca yeni siyasi bahislerde temkinlilik, konulara giriş hızlarını düşürme, kademelilik izlenmiştir. 62. Hükümet ile Cumhuriyet geçmiş Hükümetlerinin kalıplaşmış-sağlam bazı politikaları arasında olumlu çakışmalar izlenmiştir. Kuzey Irak’ta yüz binlerce sığınmacının sınır dışında göğüslenmeleri, Suruç’ta sığınmacıların kabulü ve süratli-insancıl tepkime, PKK’nın Rojova ve Kobani’ye insani yardımını kolaylaştırma, olumludur. Torba kanun tekniğinin terki, MEB türban-peçe düzenlemeleri olumludur. Hükümet ve İşaleminden karşılıklı verilen yapısal-uzun vadeli işbirliği mesajları olumlu potansiyeldendir.

“Kurumlarla İlişkiler” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi; Kabine ile Yüksek Askeri Bürokrasi (YAB) arasında artan uyum ve anlayış birliğidir. MİT-Öcalan çözüm sürecinde, sınır kalibrasyonlarında, rejim hassasiyetinde uyum yanında artan işlevsellik belirtilmelidir. Almanya’dan denizaltı satın alınmayıp ortak denizaltı üretimi, Kabine-YAB ilişkilerinde dönüm noktası teşkil ettirebilecek potansiyeldendir. Yüksek Yargı (YY) ile Kabine arasında polemik ağırlıklı çekişmeler izlenmiştir.     

“Dış Politik Aktörlerle İlişkiler” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi; Almanya ile ortak denizaltı üretimidir. Almanya, bir yandan TSK içinde “boşluk” sezmiş, Deniz Kuvvetleri kurumsal kapasite geliştirilmesinde ABD’den önce güçlü pozisyon almıştır. Almanya diğer yandan, Rusya’nın muazzam büyütülecek donanma / Karadeniz filosunu işlevsizleştirebilecek, bu yolla, Rusya’ya yaptığı hacimli yatırımları ve harcamacı orta sınıf beklentilerini destekleyebilecektir. ABD’nin IŞİD karşıtı askeri operasyonları, Türkiye’nin beka faktörleriyle hafif-ihtiyaten uyumlu, iktidar işleyişiyle uyumsuzdur.

“Bürokratik Kapasite ve Tam Kullanımı” alt sektör indeksi yükselmiştir. Başlıca sebebi; Almanya ile ortak denizaltı üretimi, askeri bürokrasinin ağır sorunlu mesele ve bölgelerde artan etkinliği, Kabine’yi dış politika ve bölgesel meselelerde destekleme kapasitesinin “karşılıklı” kabulüdür.

“Siyasi Şiddet” alt sektör indeksi düşmüştür. Başlıca sebebi; öldürme hedefliler dahil artan PKK eylemliliğidir. Okul yakma eylemleri, öldürme hedefli olmasa da ağırlaşan diğer eylem tipleri hareketlidir. PKK, kışa girerken daha aktif kitleleri arkasında görmek istemektedir. Olumlu gelişmeler de mevcuttur; sınır kontrollerinin sıkılaştırılması ve sert bürokratik müdahaleler, aynı zamanda, insani açıdan olumlu performanstandır. Teslim olan PKK’lı sayısı artmış, çocuk-kadın ve silahsız kısmı ağırlıklıdır. IŞİD elinde 49 rehinenin serbest kalması olumlu notlanmıştır. Kobani’de ölen PKK’lılar için statü gereği kısmi olumlu notlama yapılmaktadır.

“Ekonomik İstikrar Faktörleri” alt sektör indeksi düşmüştür. Geçinmeye dair şartlarda hafif düzelmeye rağmen bozulma eğilimi sürmektedir. Kredi piyasalarında hafif aksaklıklarla finans piyasalarında oynaklıklar beklentileri sarsmaktadır.

Eylül’de siyasi istikrar yükselmiştir. İçeride Kabine değişimi dışarıda bölgesel müdahaleler, Türkiye’nin politik düzelme baskısını artırmıştır. Siyasi sistem, tereddütlere rağmen politik düzeltme baskısını olumlu cevaplayacak görünmektedir.